Kiedy w Wągrowcu ścigały się motocykle
Zapomniana historia miejscowego sportu
Ogniwo Wągrowiec startowało w żużlowej lidze okręgowej, Gwardia budowała tor, a miejscowy Klub Motorowy LOK organizował rajdy samochodowe. Zachowane źródła odsłaniają sportową historię miasta, w której obok piłki i lekkoatletyki było miejsce na ryk silników. Wciąż jednak więcej wiemy o zawodach niż o ludziach, którzy je tworzyli.
W tabeli Poznańskiej Ligi Okręgowej z 1951 roku, między Kolejarzem Piła a drugą drużyną Stali Gorzów, widnieje Ogniwo Wągrowiec. Piąte miejsce w grupie B, cztery występy, osiem punktów i 57,5 punktu biegowego. Krótki zapis, za którym kryje się niemal zapomniany rozdział dziejów miejscowego sportu: Wągrowiec miał własną drużynę żużlową. Jej obecność w rozgrywkach potwierdza opublikowane zestawienie historyczne. [1]
Nie była to pojedyncza impreza, którą z czasem wyolbrzymiła pamięć świadków. Ślady działalności motorowej w mieście prowadzą od organizowania klubu pod koniec lat czterdziestych, przez budowę toru i starty ligowe, po motocross oraz rajdy samochodowe w następnych dekadach.
Najpierw trzeba było stworzyć klub i tor
Jedna z najwcześniejszych odnalezionych wzmianek pochodzi z „Przeglądu Sportowego” z 1948 roku. W informacji o rozwoju organizacji motocyklowych w Wielkopolsce gazeta odnotowała: „W Wągrowcu klub jest w trakcie organizacji”. Nie podała jego nazwy ani nazwisk założycieli. To skromna wiadomość, ale pozwala uchwycić moment, w którym miejscowa pasja do motocykli zaczynała przybierać zorganizowaną formę. [2]
Rok później prasa pisała już o konkretnych pracach na stadionie. Na stronie ósmej gazety z 3 września 1949 roku, zachowanej w Zielonogórskiej Bibliotece Cyfrowej, ukazał się artykuł o rozbudowie obiektu przez wągrowiecką Gwardię. Stadion przy lesie i jeziorze miał około dziewięciu hektarów. Wśród wykonanych robót wymieniono wykopanie toru pod żużel, usypanie wału pod trybunę oraz wykonanie ogrodzenia. Pracowano własnymi siłami, korzystając także z pomocy przedsiębiorstw i instytucji. [3]
Ten etap potwierdza również oficjalna historia Ośrodka Sportu i Rekreacji. Powojenny rozwój zainteresowania sportem motocyklowym wiąże ona z powstaniem KS Gwardia oraz przebudową trybuny i bieżni stadionu przy ulicy Kościuszki, przygotowywanego do organizowania zawodów żużlowych. [4]
WĄGROWIEC / ZAPOMNIANA HISTORIA SPORTU 1
SPORTY MOTOROWE W WĄGROWCU / DALSZY CIĄG
Ogniwo na żużlowej mapie Wielkopolski
W opracowaniu dziejów Nielby zapisano, że Gwardia powstała w 1948 roku, a na początku 1951 roku połączyła się z drugim wągrowieckim klubem, tworząc ZS Ogniwo. To ważny punkt w historii organizacyjnej miejscowego sportu, pozwalający powiązać obie nazwy pojawiające się w źródłach. [5]
Historyk żużla Stefan Smołka wymienia Ogniwo Wągrowiec wśród ośrodków działających w latach 1951-1952. Był to czas rozgrywek na motocyklach przystosowanych, czyli maszynach dostosowywanych do ścigania na żużlu. Taka formuła umożliwiała udział w zawodach również drużynom z mniejszych miejscowości. [6]
Zachował się także wynik konkretnego występu wągrowieckiej drużyny. Według opracowania historii żużla w Skalmierzycach, 24 sierpnia 1952 roku Ogniwo zdobyło 14 punktów i zajęło drugie miejsce w zawodach. Zwyciężył Kolejarz Piła z 23 punktami, a trzeci był Kolejarz Skalmierzyce z dorobkiem 12 punktów. Autor tekstu pozostawił znak zapytania przy miejscu rozegrania imprezy, dlatego jej lokalizacji nie można uznać za rozstrzygniętą. [7]
Wągrowieckie Ogniwo było więc uczestnikiem rzeczywistej rywalizacji sportowej. Nadal brakuje jednak odpowiedzi na najbardziej podstawowe pytanie: kto je reprezentował? W odnalezionych materiałach nie udało się ustalić pełnego składu sekcji, nazwisk jej prowadzących ani dokładnej daty zakończenia działalności.
Silniki nie zamilkły wraz z końcem ligowych startów
Późniejsze źródła pokazują, że historia sportów motorowych w mieście nie zamyka się w dwóch sezonach Ogniwa. „Przegląd Sportowy” z 6 września 1960 roku informował o wyścigach motocyklowych w Wągrowcu z udziałem zawodników radzieckich. Notatka wymienia motocross oraz zawody żużlowe. To istotne świadectwo: jeszcze u progu lat sześćdziesiątych miasto gościło sportową rywalizację motocyklistów. [8]
Kolejny ślad przynosi „Głos Wielkopolski” z 1965 roku. W podsumowaniu sezonu wyścigów motocyklowych na trawie gazeta wymieniła towarzyskie imprezy w Wągrowcu i Chodzieży. Obok żużla oraz motocrossu pojawia się zatem jeszcze jedna forma motocyklowego ścigania. [9]
Wołga, Warszawa i puchar miejscowego LOK
W latach sześćdziesiątych udokumentowana jest również działalność samochodowa. „Głos Wielkopolski” w numerze 254 z 1963 roku opisał rajd zorganizowany przez Klub Motorowy LOK w Wągrowcu o ufundowany przez niego puchar przechodni. Pierwsze miejsce zdobył Stanisław Macioszek z wągrowieckiego LOK, jadący Wołgą. Drugi był Edmund Chojnacki, również reprezentujący miejscowy LOK, na Warszawie. [10]
Następna konkretna data to 11-12 października 1969 roku. „Rocznik Pleszewski 2007”, opisując historię tamtejszego ruchu motorowego, wymienia udział jego uczestników w III wojewódzkich eliminacjach Rajdowych Samochodowych Mistrzostw LOK w Wągrowcu. Miasto było więc miejscem imprezy o randze wojewódzkiej. Jej trasa, obsada i pełne wyniki pozostają do odnalezienia. [11]
WĄGROWIEC / ZAPOMNIANA HISTORIA SPORTU 2
PAMIĘĆ I DOKUMENTY
Tor zniknął, pytania pozostały
Materialny ślad dawnych tradycji utrzymywał się znacznie dłużej niż udokumentowane starty Ogniwa. Według historii OSiR, w kolejnych latach po modernizacji stadionu w 2006 roku zlikwidowano bieżnię żużlową i zastąpiono ją murawą, przybliżając płytę boiska do trybun. Źródło nie podaje dokładnej daty tej zmiany. Samo istnienie bieżni nie oznacza też, że do czasu jej usunięcia rozgrywano na niej zawody motocyklowe. [4]
Z odnalezionych zapisów wyłania się historia środowiska, które potrafiło organizować klub, budować sportową infrastrukturę i wystawiać zawodników do rywalizacji. W gazetach pozostały nazwy drużyn, pojedyncze wyniki i daty. Do pełniejszego obrazu potrzebne są jeszcze twarze, wspomnienia i dokumenty.
Pomóżcie nam odtworzyć tę historię
Poszukujemy uczestników, organizatorów, działaczy i świadków dawnych zawodów motorowych w Wągrowcu, a także ich rodzin. Chętnie poznamy i opublikujemy wspomnienia oraz informacje o Gwardii, Ogniwie, Klubie Motorowym LOK, żużlu, motocrossie i rajdach samochodowych. Być może w domowych zbiorach zachowały się zdjęcia, programy zawodów, dyplomy, legitymacje, wycinki prasowe lub dokumentacja klubowa. Zachęcamy do kontaktu z redakcją: każdy taki ślad może pomóc przywrócić tej historii nazwiska i twarze.
Źródła
[1] „Historia sportu żużlowego w Poznaniu”, cz. 2. Speedway.info.pl. Tabele Poznańskiej Ligi Okręgowej z 1951 roku.
Otwórz źródło
[2] „Przegląd Sportowy”, 1948, nr 98. Śląska Biblioteka Cyfrowa. Otwórz źródło
[3] Gazeta z 3 września 1949 roku, nr 239, s. 8. Artykuł o rozbudowie stadionu przez Gwardię Wągrowiec. Zielonogórska Biblioteka Cyfrowa. Otwórz źródło
[4] Ośrodek Sportu i Rekreacji w Wągrowcu, „Historia”. Otwórz źródło
[5] Historia Nielby Wągrowiec. Ligowiec.net. Otwórz źródło
[6] Stefan Smołka, „Zaginione żużlowe miasta – zachód i północ Polski”. WP SportoweFakty. Otwórz źródło
[7] „Zapomniany żużel w Skalmierzycach. Historia małego ośrodka z Wielkopolski”. BestSpeedwayTV. Otwórz źródło [8] „Przegląd Sportowy”, 6 września 1960 roku, nr 152. Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa. Otwórz źródło
[9] „Głos Wielkopolski”, 1965, nr 259. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. Otwórz źródło
[10] „Głos Wielkopolski”, 1963, nr 254. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. Otwórz źródło
[11] „Rocznik Pleszewski 2007”, s. 137. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. Otwórz źródło
WĄGROWIEC / ZAPOMNIANA HISTORIA SPORTU 3