Siedemnaście jachtów na starcie w 1973 roku, tysiące mil przez najtrudniejsze akweny świata i finały rozstrzygane czasem w ostatnich minutach. The Ocean Race od ponad pół wieku pozostaje jednym z najważniejszych załogowych wyścigów oceanicznych.
Najpierw był Whitbread Round the World Race, później Volvo Ocean Race, a od 2019 roku impreza nosi nazwę The Ocean Race. Zmieniały się jachty, technologie, system punktacji i sposób relacjonowania zawodów, ale jedno pozostało bez zmian – rywalizacja na oceanach potrafi trwać tygodniami, by ostatecznie rozstrzygnąć się na ostatnich milach.
Portsmouth, 8 września 1973 roku. Tak zaczęła się historia
Pierwsza edycja wystartowała z Portsmouth 8 września 1973 roku. Na linii startu pojawiło się 17 jachtów różnych konstrukcji.
Trasa prowadziła przez Kapsztad, Sydney i Rio de Janeiro, a następnie z powrotem do Wielkiej Brytanii. Cztery etapy liczyły łącznie około 27 tysięcy mil morskich.
Był to zupełnie inny świat żeglarstwa niż ten, który znamy dzisiaj. Załogi korzystały między innymi z nawigacji zliczeniowej i sekstantu. GPS nie był jeszcze standardowym narzędziem na pokładzie.
O końcowym zwycięstwie decydował czas przeliczeniowy uwzględniający różnice między jachtami. Pierwsze trofeum zdobył meksykański Sayula II, którego skipperem był Ramón Carlin.
Pierwsza edycja miała również tragiczny wymiar. Podczas regat zginęło trzech żeglarzy – wydarzenie przypominające, jak wymagającą i niebezpieczną próbą było wówczas oceaniczne ściganie.
Polacy byli tam od samego początku
Historia Polski w tych regatach zaczęła się dokładnie w tym samym momencie co historia całej imprezy.
W pierwszym Whitbread Round the World Race wystartowały dwa polskie jachty:
- Copernicus dowodzony przez Zygfryda Perlickiego – 11. miejsce,
- Otago Zdzisława Pieńkawy – 13. miejsce.
Obie polskie załogi ukończyły historyczną pierwszą edycję regat.
Ludzie, którzy zapisali się w historii The Ocean Race
Kolejne dekady przyniosły nazwiska, które stały się częścią historii światowego żeglarstwa.
Holender Conny van Rietschoten wygrał edycję 1977–1978 na jachcie Flyer, a cztery lata później ponownie zwyciężył – tym razem na Flyer II.
W sezonie 1989–1990 ogromny sukces odniósł Peter Blake. Jego Steinlager 2 zwyciężył we wszystkich sześciu etapach. Dla Nowozelandczyka był to triumf w piątym podejściu do regat.
Maiden i przełom w historii regat
Ta sama edycja zapisała się w historii również dzięki jachtowi Maiden.
Tracy Edwards stanęła na czele pierwszego w historii tych regat zespołu składającego się wyłącznie z kobiet. Załoga wygrała dwa etapy na Oceanie Południowym w swojej klasie.
Maiden stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli zmian zachodzących w światowym żeglarstwie.
Od różnych konstrukcji do jachtów one-design
Przez kolejne lata zmieniali się nie tylko zawodnicy, ale również same jachty i zasady rywalizacji.
W sezonie 1993–1994 obok dużych jednostek klasy Maxi pojawiły się nowe jachty Whitbread 60. W klasie Maxi zwyciężył New Zealand Endeavour Granta Daltona, natomiast w Whitbread 60 triumfowała Yamaha prowadzona przez Rossa Fielda.
Cztery lata później rywalizacja odbywała się już wyłącznie na Whitbread 60. Zmieniono również sposób ustalania klasyfikacji – o zwycięstwie zaczęły decydować punkty, a nie suma czasów.
Edycja 1997–1998 była ostatnią rozgrywaną pod nazwą Whitbread Round the World Race.
Z Whitbread do Volvo Ocean Race
Kolejny rozdział historii rozpoczął się pod nazwą Volvo Ocean Race.
W sezonie 2005–2006 wprowadzono szybkie jednostki Volvo Open 70. Jeszcze większa zmiana nastąpiła w edycji 2014–2015, kiedy pojawiły się jachty Volvo Ocean 65.
Były one budowane według jednego, ściśle kontrolowanego projektu. Formuła one-design ograniczała różnice konstrukcyjne między jednostkami, a tym samym zmniejszała znaczenie kosztownej rywalizacji technologicznej.
2018: finał rozstrzygnięty na ostatnich milach
Edycja 2017–2018 pokazała, jak niewielkie różnice mogą dzielić najlepsze załogi nawet po tysiącach mil żeglugi.
Przed ostatnim etapem Dongfeng, MAPFRE oraz Brunel nadal miały szansę na zwycięstwo w całych regatach.
Załoga Dongfeng Race Team pod wodzą Charles’a Caudreliera zdecydowała się na trasę bliżej wybrzeża i wyprzedziła rywali zaledwie kilka mil przed metą w Hadze.
Była to pierwsza wygrana etapowa Dongfenga w tej edycji, ale jednocześnie zwycięstwo, które zapewniło zespołowi triumf w całych regatach.
Na pokładzie znajdowały się także Carolijn Brouwer i Marie Riou, które zostały pierwszymi kobietami w historii ze zwycięstwem w Volvo Ocean Race.
Od 2019 roku: The Ocean Race
W lutym 2019 roku organizator ogłosił nową nazwę imprezy – The Ocean Race.
Dwa lata później rozegrano pierwszy The Ocean Race Europe. W klasie IMOCA zwyciężył Offshore Team Germany, natomiast w VO65 najlepszy był Mirpuri Foundation Racing Team.
Duży sukces odniósł również Sailing Poland, który ukończył rywalizację VO65 na drugim miejscu.
2023: IMOCA, foile i najdłuższy etap w historii
Kolejna pełna edycja dookoła świata rozpoczęła się 15 stycznia 2023 roku w Alicante.
Po raz pierwszy główna rywalizacja The Ocean Race odbywała się na jachtach klasy IMOCA wyposażonych w foile. O końcowe zwycięstwo rywalizowało pięć zespołów.
Szczególnym wyzwaniem był etap z Kapsztadu do Itajaí. Liczył około 12 750 mil morskich i prowadził przez Ocean Południowy. Był to najdłuższy etap w historii imprezy.
Kolizja przed finałem i decyzja międzynarodowego jury
Ostateczne rozstrzygnięcie sezonu 2023 wymagało również decyzji sędziowskiej.
Po starcie ostatniego etapu z Hagi doszło do kolizji GUYOT environnement – Team Europe z 11th Hour Racing Team. Uszkodzenia amerykańskiej jednostki uniemożliwiły jej dalszą żeglugę bez przeprowadzenia napraw.
Międzynarodowe jury uznało, że wynik zespołu ucierpiał bez jego winy. 29 czerwca przyznano 11th Hour Racing Team cztery punkty rekompensaty.
Zespół Charlie’ego Enrighta wygrał ostatecznie klasyfikację generalną z przewagą trzech punktów nad Holcim-PRB. Trzecie miejsce zajęła Malizia.
Było to pierwsze zwycięstwo załogi pod amerykańską banderą w historii The Ocean Race.
WindWhisper Racing Team – polskie zwycięstwo
Równolegle do głównego wyścigu rozegrano The Ocean Race VO65 Sprint Cup.
Jachty VO65 uczestniczyły w trzech etapach odpowiadających pierwszemu, szóstemu i siódmemu etapowi rywalizacji IMOCA.
WindWhisper Racing Team wygrał wszystkie trzy etapy i zdobył całe trofeum.
Podczas finałowego odcinka do Genui funkcję skippera przejął Daryl Wislang, który zastąpił nieobecnego Pabla Arrarte.
Był to ważny sukces polskiego zespołu startującego pod biało-czerwoną banderą. Trzeba jednak zaznaczyć, że było to zwycięstwo w VO65 Sprint Cup – flota tej klasy w 2023 roku nie płynęła dookoła świata.
The Ocean Race Europe 2025
W The Ocean Race Europe 2025 dominował Biotherm Paula Meilhata.
Zespół wygrał cztery z pięciu etapów morskich, a następnie zwyciężył również w finałowym wyścigu przybrzeżnym rozegranym w Zatoce Kotorskiej.
Kolejne miejsca w klasyfikacji generalnej zajęły Paprec Arkéa oraz Holcim-PRB.
Atlantic 2026: prawie osiem dni wyścigu i mniej niż dziewięć minut różnicy
Rok 2026 przyniósł kolejną odsłonę rywalizacji – The Ocean Race Atlantic, prowadzący z Nowego Jorku do Lorient.
10 września 2026 roku zwyciężył United by the Ocean, osiągając metę po:
7 dniach, 23 godzinach, 39 minutach i 11 sekundach.
Team Francesca Clapcich powered by 11th Hour Racing dotarł do mety zaledwie 8 minut i 56 sekund później.
Czwartą Malizię od zwycięzcy dzieliło tylko 27 minut i 29 sekund. Po niemal ośmiu dniach oceanicznej żeglugi różnice między czołowymi jachtami ponownie można było liczyć w minutach.
Równa liczba kobiet i mężczyzn na pokładzie
The Ocean Race Atlantic 2026 przyniósł również nową zasadę dotyczącą składu załóg.
W każdym z sześciu zespołów IMOCA załoga regatowa składała się z dwóch kobiet i dwóch mężczyzn.
Wymóg równej reprezentacji obowiązywał całą stawkę.
Nie tylko wyścig. Jachty zbierają dane o oceanach
Współczesny The Ocean Race ma również wymiar naukowy.
Jachty uczestniczące w regatach zbierają dane między innymi o:
- temperaturze wody,
- zasoleniu,
- rozpuszczonym dwutlenku węgla,
- zawartości tlenu,
- mikroplastiku.
Według organizatora podczas edycji 2022–2023 wykonano około 4,3 miliona pomiarów parametrów oceanu.
Zebrane informacje są następnie udostępniane partnerom naukowym.
The Ocean Race 2027. Następny kierunek: Auckland
Historia się jednak nie kończy.
Według planów organizatora kolejna, piętnasta edycja The Ocean Race dookoła świata ma wystartować 17 stycznia 2027 roku z Alicante.
Pierwszy etap ma prowadzić do Auckland i liczyć około 14 tysięcy mil morskich.
W dalszej części trasy zapowiedziano:
- Itajaí,
- St. Pete-Clearwater,
- Cascais,
- finał w AMAALA nad Morzem Czerwonym.
Są to plany według stanu na 20 września 2026 roku i przed rozpoczęciem edycji mogą jeszcze ulec zmianie.
Zwycięzcy kolejnych edycji dookoła świata
| Edycja | Jacht / zespół | Skipper |
|---|---|---|
| 1973–1974 | Sayula II | Ramón Carlin |
| 1977–1978 | Flyer | Conny van Rietschoten |
| 1981–1982 | Flyer II | Conny van Rietschoten |
| 1985–1986 | L’Esprit d’Équipe | Lionel Péan |
| 1989–1990 | Steinlager 2 | Peter Blake |
| 1993–1994 | New Zealand Endeavour (Maxi) Yamaha (Whitbread 60) | Grant Dalton Ross Field |
| 1997–1998 | EF Language | Paul Cayard |
| 2001–2002 | illbruck | John Kostecki |
| 2005–2006 | ABN AMRO ONE | Mike Sanderson |
| 2008–2009 | Ericsson 4 | Torben Grael |
| 2011–2012 | Groupama 4 | Franck Cammas |
| 2014–2015 | Abu Dhabi Ocean Racing | Ian Walker |
| 2017–2018 | Dongfeng Race Team | Charles Caudrelier |
| 2023 | 11th Hour Racing Team | Charlie Enright |
Od sekstantu do milionów danych
Od nawigacji sekstantem podczas pierwszego Whitbreada do nowoczesnych foilów, czujników i przesyłania danych w czasie rzeczywistym minęło ponad pół wieku.
The Ocean Race zmienił się niemal pod każdym względem. Jachty są szybsze, nawigacja dokładniejsza, a kibice mogą obserwować wydarzenia praktycznie na bieżąco.
Jedno pozostaje jednak takie samo. Po tysiącach mil żeglugi o wyniku nadal może zdecydować ostatnia zmiana wiatru, wybór innej trasy albo kilka minut na mecie.
W The Ocean Race ogromna odległość wcale nie musi oznaczać ogromnej przewagi.
Stan informacji i weryfikacji: 20 września 2026 r.
Opracowano na podstawie materiałów i archiwum The Ocean Race, decyzji międzynarodowego jury oraz materiałów Pomorskiego Związku Żeglarskiego.